Từ góc độ thực tế về hôn nhân, phần lớn các cặp đôi đều có chênh lệch tuổi chỉ vài năm, thường là nam lớn, nữ nhỏ. Tuy nhiên, từ thời xa xưa tới nay, việc nữ lớn hơn nam, hoặc chênh lệch tuổi hơn một vòng sinh (12 năm) cũng không phải là hiếm. Đặc biệt trong xã hội hiện đại, có không ít người giàu kết hôn với phụ nữ ở độ tuổi gần bằng con cái của mình. Dẫu vậy, không phải vì tiền tài mà phụ nữ chọn chồng lớn tuổi; yếu tố bát tự của họ cũng có thể định đoạt việc này.

I. Phân tích khoảng tuổi trong bát tự hôn nhân

Âm lịch Trung Quốc dùng chu kỳ 12 năm (đại diện bằng các con giáp) làm một vòng. Ta coi một vòng 12 năm là một khoảng thời gian căn bản; trong vòng này, người ta xem là cùng lứa tuổi. Hầu hết các cặp vợ chồng trong lịch sử Trung Quốc đều hợp trong khoảng này – đây là khu vực hôn nhân thứ nhất.

Nếu chênh lệch từ 12 đến dưới 24 tuổi, dù là hai vòng nhỏ, vẫn nằm trong phạm vi dễ phát sinh cảm xúc – đây là khu vực hôn nhân thứ hai và cũng không ít cặp.

Nếu chênh lệch trên 24 tuổi, thì thuộc hai đời người, khả năng phát sinh cảm xúc giảm đáng kể; nếu có thì thường là “hôn nhân tuổi già”, “tình yêu giàu nghèo” hoặc do một số yếu tố khách quan. Đây là khu vực hôn nhân thứ ba.

Ba khu vực này mỗi khu vực có những đặc trưng riêng. Ngay cả trong khu vực thứ nhất (chênh lệch dưới 12 tuổi) cũng không phải mọi cặp đều hạnh phúc; vẫn có trường hợp không suôn sẻ.

II. Bát tự và độ chênh lệch tuổi trong hôn nhân

1. Nếu láo (công tử) trong bát tự mạnh, tức là yếu tố “thực thần sinh tài” quá mạnh, vượt qua cán (cán) hoặc ấn (điểm ấn) hoặc cán bị khắc (cán không mạnh), thì:

- Nam sẽ thích lấy vợ trẻ hơn mình; càng nhiều thực thần, càng trẻ hơn người vợ, hướng tới khu vực hôn nhân thứ ba.

- Nữ sẽ thích lấy chồng trẻ hơn; mức độ chênh lệch phụ thuộc vào sức mạnh của thực thần.

2. Nếu cán (cán, ấn) trong bát tự mạnh, tức là sức mạnh của cán vượt qua thực thần, hoặc thực thần bị khắc (cán không mạnh), thì:

- Nam sẽ lấy vợ lớn hơn hoặc bằng tuổi mình.

- Nữ sẽ lấy chồng lớn hơn; cán mạnh càng đẩy về khu vực hôn nhân thứ ba.

III. Xét hợp ngũ hành để dự đoán chênh lệch tuổi

Trong truyền thống hôn nhân, người xưa đã vượt qua quan niệm “độ tuổi phải bằng nhau”. Các nguyên tắc như hợp thiên hợp địa, hợp hợp tam hợp không xét tuổi mà chỉ xét thiên địa, để gặp gỡ tuân theo duyên tự nhiên. Theo quan niệm cổ, “hợp thiên hợp địa” là hôn nhân cấp cao, dù tuổi chênh lệch lớn.

Ví dụ: nữ sinh năm 1974 (giáp dần) kết hợp với nam sinh năm 1959 (tân hợi) – năm dương lịch chênh 15 tuổi – thuộc khu vực thứ hai.

Trong thực tế, có nhiều cặp ở khu vực thứ hai, như Kim Dung và Lâm Nhạc Di (chênh 27 tuổi); Lý Ao và Vương Tiểu Thuân (chênh 29 tuổi).

Về độ chênh lệch phù hợp, tổng quan thấy khu vực thứ hai là ổn nhất và bền vững nhất. Trong khu vực thứ nhất, người ta thường coi 3, 5, 7 tuổi là mức chênh lệch hợp lý.

IV. Bát tự xem hai người có hợp nhau không

Cách đơn giản là xét năm sinh (can và chi). Ví dụ: nam sinh năm 1976 (bính dần) kết hợp với nữ sinh năm 1981 (tân dậu) – đây là hợp thiên hợp địa, còn gọi “rồng phượng hợp”.

Các cặp khác như nữ sinh năm 1987 (đinh mẫu) và nam sinh năm 1982 (nhâm tuất), hoặc nữ sinh năm 1986 (bính dần) và nam sinh năm 1971 (tân hào) cũng đều là hợp thiên hợp địa, được coi là hôn nhân cấp cao.

Nếu năm can không hợp, có thể có sinh hoặc khắc nhưng nếu chi hợp thì vẫn có khả năng hợp. Ví dụ: nữ sinh năm 1985 (ỷu sậu) kết hợp với nam sinh năm 1972 (nhâm tử) – dù can không hợp, chi hợp nên vẫn có cơ hội.

Tuy nhiên, đây chỉ là xét sơ bộ dựa trên năm. Nếu kết hợp toàn bộ bát tự, hoặc ít nhất ngày chủ, sẽ cho kết quả chính xác hơn.